Στα δύο προηγούμενα άρθρα είδαμε τι προτείνει η Κομισιόν για τη νέα ΚΑΠ και ποιος
θα σηκώσει το βάρος της εφαρμογής. Τώρα η υπόθεση μπήκε στη φάση όπου το
κείμενο ξαναγράφεται, και αξίζει να δούμε πού ακριβώς γράφεται.
Στις 2 Σεπτεμβρίου η Επιτροπή Γεωργίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου άνοιξε τον
φάκελο μετά το καλοκαίρι. Όπως ανακοινώθηκε στη συνεδρίαση, είχαν κατατεθεί
σχεδόν 3.500 τροπολογίες στο κείμενο του Γερμανού ευρωβουλευτή Νόρμπερτ Λινς,
που έχει την ευθύνη του φακέλου, και άλλες 1.400 σε ένα δεύτερο κείμενο για τις
αγορές.
Πώς γράφεται στην πράξη
Τρεισήμισι χιλιάδες τροπολογίες δεν ψηφίζονται μία προς μία. Συγχωνεύονται, και η
διαδικασία έχει δύο επίπεδα.
Στο πρώτο δουλεύουν τα τεχνικά κλιμάκια. Οι σύμβουλοι του εισηγητή και των
πολιτικών ομάδων περνούν το κείμενο άρθρο προς άρθρο, ομαδοποιούν τις
τροπολογίες και εντοπίζουν πού υπάρχει σύγκλιση. Η δουλειά ξεκίνησε την ίδια
εβδομάδα, και ο Λινς ανέφερε ότι η ομάδα του δούλευε ήδη μέσα στο καλοκαίρι.
Στο δεύτερο βρίσκονται οι σκιώδεις εισηγητές, ένας ανά πολιτική ομάδα. Κάθονται με
τον εισηγητή και διαπραγματεύονται τις συμβιβαστικές διατυπώσεις. Μία τέτοια
διατύπωση μπορεί να απορροφά πενήντα ή εκατό αρχικές τροπολογίες. Η πρώτη
τους συνάντηση για τη νέα ΚΑΠ έχει οριστεί για τις 15 Σεπτεμβρίου.
Εκεί κρίνεται το κείμενο. Η δημόσια ψηφοφορία, που έρχεται αργότερα, απλώς
επικυρώνει.
Παράλληλα δουλεύουν και τα κράτη-μέλη. Παρόμοια διαδικασία ακολουθείται και στο
Συμβούλιο. Η Κυπριακή προεδρία επιχείρησε συμβιβασμό πριν παραδώσει τον
Ιούλιο και δεν βρήκε επαρκή στήριξη. Η Ιρλανδική προεδρία αναμένεται να
παρουσιάσει αναθεωρημένο κείμενο μέσα στο φθινόπωρο.
Τα χρήματα… Το μόνο ερώτημα που δεν κρίνεται στην Επιτροπή Γεωργίας. Απαντώντας σε
συναδέλφους που ζητούσαν ελάχιστο ποσό κλειδωμένο για τα περιβαλλοντικά μέτρα,
ο Λινς δήλωσε ότι είναι διατεθειμένος να το στηρίξει, αλλά ότι το θέμα βρίσκεται στα
χέρια των κρατών-μελών, στη διαπραγμάτευση για τον επταετή προϋπολογισμό
της Ένωσης, και ότι τα διαθέσιμα χρήματα εξαρτώνται από το πόσο μεγάλος θα
είναι αυτός.
Η επιτροπή δηλαδή ψηφίζει ποσοστά πάνω σε ένα ποσό που δεν ορίζει. Το αίτημα
του Κοινοβουλίου, από την έκθεσή του τον Απρίλιο, είναι περίπου 433 δισ. σε
τρέχουσες τιμές, ως ξεχωριστό κονδύλι για την ΚΑΠ. Είναι διαπραγματευτική σημαία,
όχι πρόβλεψη. Το ελληνικό νούμερο, από το παράρτημα του ενημερωτικού δελτίου της Κομισιόν είναι, 14,64 δισ. ευρώ για την επταετία 2028-2034, περίπου 2,09 δισ.
τον χρόνο.
Σε επίπεδο Ένωσης, ο Alan Matthews, ο πιο έγκυρος ανεξάρτητος αναλυτής του
φακέλου, εκτιμά ότι οι ευρωπαϊκές επιδοτήσεις που στηρίζουν το εισόδημα των
αγροτών θα πέσουν κατά 15%, ενώ η ζημιά θα είναι ακόμα μεγαλύτερη αν
υπολογιστεί ο πληθωρισμός. Η ελληνική κατανομή έγινε αναλογικά με το μερίδιό
μας στην ΚΑΠ του 2027, άρα βρισκόμαστε κοντά σε αυτόν τον μέσο όρο.
Η αναλογική κατανομή, αντίθετα με ό,τι θα υπέθετε κανείς, μας βολεύει. Η Ελλάδα
έχει από τις υψηλότερες ενισχύσεις ανά εκτάριο στην Ένωση, και η Πολωνία, η
Ρουμανία και η Βουλγαρία πιέζουν για ταχύτερη σύγκλιση επειδή παίρνουν λιγότερα.
Το πλαφόν των 24 ευρώ το στρέμμα.
Ο κανονισμός ορίζει ότι η νέα φθίνουσα εκταρική ενίσχυση θα κινείται, κατά μέσο
όρο, μεταξύ 130 και 240 ευρώ ανά εκτάριο, δηλαδή 13 έως 24 ευρώ το στρέμμα.
Προσοχή στο τι είναι αυτή η ενίσχυση. Δεν είναι η σημερινή βασική. Είναι ένα
ενοποιημένο «τσεκ» που απορροφά τη βασική, την αναδιανεμητική και τη
συμπληρωματική των νέων.
Πόσα χωράνε; Η επίσημη ελληνική δυνητικά επιλέξιμη έκταση, ο δείκτης που
χρησιμοποιεί ο ίδιος ο κανονισμός για τις κατανομές, είναι 4,28 εκατ. εκτάρια. Στο
ανώτατο όριο των 240 ευρώ, το εργαλείο σηκώνει περίπου 1,03 δισ. ευρώ τον χρόνο.
Αν αντί για τη δηλωθείσα χρησιμοποιήσουμε την προσδιορισθείσα έκταση, δηλαδή
αυτήν που περνάει τους ελέγχους και είναι 3,93 εκατ. εκτάρια, το ίδιο όριο δίνει
περίπου 944 εκατ. Τα αντίστοιχα σημερινά καθεστώτα: βασική ενίσχυση 860 εκατ. τον χρόνο,
αναδιανεμητική 177, συμπληρωματική νέων 28. Σύνολο περίπου 1,07 δισ.
Άρα το κενό είναι κάπου ανάμεσα σε 40 και 120 εκατ. ευρώ τον χρόνο, ανάλογα με το
ποια έκταση μετρήσει τελικά η Κομισιόν και πόσο ψηλά πάει η χώρα μέσα στο εύρος.
Δεν είναι χάσμα. Είναι ένα ποσό που δεν χωράει πια εκεί και πρέπει να πάει αλλού.
Ο δεύτερος πυλώνας:
Η πρόταση της Κομισιόν καταργεί τη δομή των δύο πυλώνων. Καταργούνται και τα
δύο ταμεία, όλα μπαίνουν σε ένα, και ο κανονισμός της ΚΑΠ γίνεται νομικά
υποδεέστερος του κανονισμού του νέου Ταμείου.
Το Κοινοβούλιο αντιδρά. Ο Λινς ζητά να επανέλθουν οι δύο πυλώνες και να
διατηρηθεί το LEADER. Στη συνεδρίαση ακούστηκε και κάτι πιο συγκεκριμένο: να μην
αρκεστούμε σε ένα αγροτικό κεφάλαιο μέσα στα εθνικά σχέδια, αλλά να υπάρξει
ξεχωριστό σχέδιο ΚΑΠ με δικό του προϋπολογισμό.
Στο Συμβούλιο όμως η ίδια μάχη δίνεται εδώ και έναν χρόνο και έχει προχωρήσει
πολύ περισσότερο. Την 1η Οκτωβρίου 2025 δεκαεπτά κράτη-μέλη, με πρωτοβουλία της Αυστρίας, κατέθεσαν κοινή δήλωση για τη δομή της ΚΑΠ μετά το 2027.
Τον Νοέμβριο η ίδια η Κομισιόν, σε τριμερή συνάντηση με Κοινοβούλιο και Συμβούλιο,
κατονόμασε τα άρθρα που θα μπορούσαν να μεταφερθούν από τον κανονισμό των
εθνικών σχεδίων στον κανονισμό της ΚΑΠ. Τον Φεβρουάριο του 2026 Γαλλία,
Πορτογαλία και Ισπανία, με τη στήριξη δεκαπέντε ακόμη κρατών, κατέθεσαν
συγκεκριμένο κατάλογο. Τον Μάρτιο η Κυπριακή προεδρία κυκλοφόρησε
ενοποιημένο κείμενο του κανονισμού της ΚΑΠ που ενσωματώνει ήδη τις
μεταφερόμενες διατάξεις.
Oι μεταφορές δεν είναι αίτημα, είναι εργασία σε εξέλιξη, που συντελείται κυρίως στο
Συμβούλιο. Το ταμείο πάντως παραμένει ένα. Και τα κλειδωμένα χρήματα, 293,7 δισ.
για εισοδηματική στήριξη συν 6,3 δισ. για κρίσεις που μαζί δίνουν τα 300 δισ. των
ανακοινώσεων, δεν είναι ο σημερινός πρώτος πυλώνας. Το γράφει η ίδια η Κομισιόν:
η εισοδηματική στήριξη ορίζεται πλέον ευρύτερα και περιλαμβάνει την εκταρική
ενίσχυση, τις αγροπεριβαλλοντικές δράσεις και τις επενδύσεις στην εκμετάλλευση.
Τι ζητά το Κοινοβούλιο, και τι δεν ζητά
Ο Λινς έχει βάλει τέσσερα σημεία στο τραπέζι. Δύο ωφελούν τους μικρούς, δύο τους
μεγάλους.
Ενίσχυση στα πρώτα εκτάρια. Ζητά να κατευθύνεται υποχρεωτικά το 15% του
φακέλου των άμεσων ενισχύσεων σε ενισχυμένη στήριξη των πρώτων εκταρίων, και
το εργαλείο να παραμείνει υποχρεωτικό για όλα τα κράτη. Αντίστοιχο εργαλείο
υπάρχει ήδη, με υποχρεωτικό ελάχιστο 10% του φακέλου. Η Ελλάδα διαθέτει σε αυτό
περίπου 8,5%, αξιοποιώντας σχετικές εξαιρέσεις του κανονισμού.
Νέοι αγρότες. Ζητά να ανέβει στο 8% το υποχρεωτικά δεσμευμένο ποσοστό, από
6% στην πρόταση της Κομισιόν και 3% σήμερα.
Ανώτατο όριο. Η Κομισιόν προτείνει πλαφόν 100.000 ευρώ ανά εκμετάλλευση και
υποχρεωτική προοδευτική μείωση: 25% πάνω από τις 20.000, 50% από τις 50.000
ως τις 75.000, 75% πάνω από τις 75.000. Ο Λινς αφαιρεί την υποχρεωτική μείωση
και ανεβάζει το πλαφόν στις 500.000 ανά φυσικό πρόσωπο, αφήνοντας στα κράτη-
μέλη τη δυνατότητα να εφαρμόσουν το χαμηλότερο όριο των 100.000.
Συνταξιούχοι. Η Κομισιόν προβλέπει ότι, έως το 2032 το αργότερο, όσοι φτάνουν σε
ηλικία συνταξιοδότησης και λαμβάνουν σύνταξη παύουν να δικαιούνται εκταρική
ενίσχυση. Ο Λινς το απορρίπτει κατηγορηματικά και ζητά τη διαγραφή του, με το
επιχείρημα ότι ο ίδιος ο αγρότης πρέπει να αποφασίζει πότε θα παραδώσει την
εκμετάλλευση.
Δύο ακόμη σημεία ειπώθηκαν στη συνεδρίαση. Ζητήθηκε υποχρεωτικός ευρωπαϊκός
προϋπολογισμός για τα τομεακά προγράμματα, δηλαδή κρασί, οπωροκηπευτικά και
ελαιόλαδο, και ο Λινς απάντησε ότι υπάρχει στήριξη να διατηρηθούν. Και το κείμενο
του Κοινοβουλίου προτείνει η εκτατική βόσκηση να θεωρείται συντήρηση της έκτασης ακόμη και όταν δεν αυξάνει την παραγωγή, κάτι που αφορά ευθέως τους ελληνικούς βοσκότοπους.
Επίσης, κρέμεται και η διεύρυνση. Η προοπτική ένταξης της Ουκρανίας, με γεωργικό
μέγεθος που αλλάζει τα δεδομένα κάθε κατανομής, είναι μία από τις δηλωμένες
ανησυχίες της Αθήνας και ο λόγος που πολλά κράτη αντιστέκονται σε δεσμεύσεις
πριν ξεκαθαρίσει το τοπίο.
Το ερωτήματα που μένουν:
Τα ερωτήματα για την Ελλάδα είναι λοιπόν συγκεκριμένα.
Τι θα κάνουμε με τα 40-120 εκατομμύρια τον χρόνο που δεν χωράνε πια στην
εκταρική ενίσχυση, όταν κάθε εναλλακτική διαδρομή ζητά ελληνικά χρήματα;
Πόσα θα προσθέσει η χώρα πάνω από τη βάση των 14,64 δις; Αυτό δεν είναι αίτημα
προς τις Βρυξέλλες. Είναι εσωτερική απόφαση. Η πρόσθετη χρηματοδότηση θα βγει
από το κομμάτι του Ταμείου (NRPP) από το οποίο χρηματοδοτούνται και οι
υποδομές, και η συνοχή, και η περιφερειακή ανάπτυξη. Δεν είναι διαπραγμάτευση με
την Κομισιόν, θα είναι διαπραγμάτευση του ΥΠΑΑΤ με το υπόλοιπο ελληνικό κράτος.
Και, τέλος, ποιος θα αποφασίσει σε ποιον θα καταλήξουν αυτά τα χρήματα;
Όσα χρήματα κι αν μαζευτούν, κάποιος κανόνας θα ορίσει τους δικαιούχους. Και
αυτός ο κανόνας (μάλλον) δεν θα γραφτεί στις Βρυξέλλες. Θα τον γράψουμε εμείς.
Τον έχουμε ήδη γράψει μία φορά και θα τον ξαναγράψουμε τους επόμενους μήνες.
Μίλτος Ζήσης
Agronomist | Public Affairs – Agriculture & Biodiversity
